Posted tagged ‘kursus’

Słownik Archeologii Wysp Brytyjskich: Ziemna konstrukcja liniowa (ang. linear earthwork)

03/02/2009

Ilustr. 1. Wał Offy na wzgórzu Llanfair w hrabstwie Shropshire, Anglia. Widać imponujący, dobrze zachowany zachodni wał i wschodni rów.

Ilustr. 1. Wał Offy na wzgórzu Llanfair w hrabstwie Shropshire, Anglia. Widać imponujący, dobrze zachowany zachodni wał i wschodni rów.

Słownik Archeologii Wysp Brytyjskich:

Ziemna konstrukcja liniowa

(ang. linear earthwork)

uniwersalna nazwa określająca wszystkie stanowiska czy obiekty archeologiczne w Irlandii i Wielkiej Brytanii wykonane głównie przez wykopanie ziemi (rowy) i spiętrzenie ziemi (wały), które mają podłużne, liniowe formy. Są to często względnie niewielkie obiekty o długości od kilkudziesięciu do kilkuset metrów, ale niekiedy nawet kilku czy kilkudziesięciu i więcej kilometrów, takie jak np. tzw. kursusy (ang. cursuses), przypuszczalnie rytualne konstrukcje neolityczne w formie alej z najbardziej znanym kursusem w Stonehenge (ang. the Stonehenge Cursus), datowanym radiowęglowo na lata 3630 – 3375 p.n.e. (ilustr. 2, 3).


Ilustr. 2. Schematyczny plan części tzw. Zabytku Światowego Dziedzictwa Kulturowego Stonehenge (ang. Stonehenge World Heritage Site) przedstawiający kursus w Stonehenge (opisany jako “The Cursus”), słynny krąg Stonehenge, krąg znany jako Woodhenge, przypuszczalną aleję ceremonialną z epoki brązu (opisaną jako “The Avenue”; najprawdopodobniej ziemną konstrukcję krzywoliniową (ang. curvilinear earthwork) oraz liczne tzw. długie (ang. long barrows) i koliste (ang. round barrows) kurhany grobowe.

Ilustr. 2. Schematyczny plan części tzw. Zabytku Światowego Dziedzictwa Kulturowego Stonehenge (ang. Stonehenge World Heritage Site) przedstawiający kursus w Stonehenge (opisany jako “The Cursus”), słynny krąg Stonehenge, krąg znany jako Woodhenge, przypuszczalną aleję ceremonialną z epoki brązu (opisaną jako “The Avenue”; najprawdopodobniej ziemną konstrukcję krzywoliniową (ang. curvilinear earthwork) oraz liczne tzw. długie (ang. long barrows) i koliste (ang. round barrows) kurhany grobowe.

Ilustr. 3. Zdjęcie lotnicze części tzw. Zabytku Światowego Dziedzictwa Kulturowego Stonehenge. Widok od strony południowo-wschodniej. Widać krąg  Stonehenge i kursus w Stonehenge (na zdjęciu na prawo od kręgu Stonehenge).

Ilustr. 3. Zdjęcie lotnicze części tzw. Zabytku Światowego Dziedzictwa Kulturowego Stonehenge. Widok od strony południowo-wschodniej. Widać krąg Stonehenge i kursus w Stonehenge (na zdjęciu na prawo od kręgu Stonehenge).

Najbardziej znaną ziemną konstrukcją liniową w Irlandii jest tzw. Wał Czarnej Świni (ang. Black Pig’s Dyke), skonstruowany na granicy pomiędzy irlandzkimi prowincjami Ulster i Connacht, pochodzący przypuszczalnie z wczesnej fazy późnej epoki żelaza (datowany na podstawie dat radiowęglowych na okres od 390 – 30 p.n.e.). Wał Czarnej Świni tworzyło prawdopodobnie kilka odcinków kilkukilometrowych fortyfikacji złożonych z rowów, wałów i palisad (o łącznej szerokości dochodzącej do 24 m) usytuowanych na przesmykach pomiędzy torfowiskami i jeziorami.

Najbardziej znaną ziemną konstrukcją liniową z Wielkiej Brytanii (poza fortyfikacjami należącymi do Wału Hadriana) jest tzw. Wał Offy (ang. Offa’s Dyke). Tzw. Wał Offy to wielokilometrowe pozostałości odcinków fortyfikacji ziemnych, składających się z wału (od strony zachodniej) i rowu (od strony wschodniej), o łącznej szerokości dochodzącej do 20 m, zbudowane pomiędzy naturalnymi przeszkodami terenowymi w pobliżu współczesnej granicy pomiędzy Walią i Anglią. Przypuszczalnie większa część tzw. Wału Offy powstała z rozkazu króla Offy, władcy Mercji, jednego z królestw anglosaskich w Brytanii, panującego w latach 757 – 796 n.e., jako fortyfikacja wyznaczająca granicę między królestwem Mercji a walijskim królestwem Powys (ilustr. 1, 4).


Ilustr. 4. Odcinek Wału Offy w okolicy Clun,w hrabstwie Shropshire, Anglia. Widać dobrze zachowany zachodni wał i wschodni rów.

Ilustr. 4. Odcinek Wału Offy w okolicy Clun,w hrabstwie Shropshire, Anglia. Widać dobrze zachowany zachodni wał i wschodni rów.

Copyright by toderen, 2009

Reklamy

Krótki opis zabytków archeologicznych Wzgórza Tara

22/01/2009

Ilustr. Wzgórze Tara, Irlandia. Zdjęcie lotnicze, widok od północnego zachodu. Ponumerowano główne zabytki opisane w artykule.

Ilustr. 1. Wzgórze Tara, Irlandia. Zdjęcie lotnicze, widok od północnego zachodu. Ponumerowano główne zabytki opisane w artykule.

Opis zabytków archeologicznych widocznych na ilustracji w artykule “Zabytki archeologiczne Wzgórza Tara”


Ilustr. 2. Trójwymiarowy model Wzgórza Tara i zabytków archeologicznych, które się na nim znajdują, stworzony na podstawie szczegółowych pomiarów przeprowadzonych w terenie. Widok od strony północno-zachodniej.

Ilustr. 2. Trójwymiarowy model Wzgórza Tara i zabytków archeologicznych, które się na nim znajdują, stworzony na podstawie szczegółowych pomiarów przeprowadzonych w terenie. Widok od strony północno-zachodniej.

Ilustr. 1. Wzgórze Tara, Irlandia. Zdjęcie lotnicze, widok od północnego zachodu. Ponumerowano główne zabytki opisane w artykule. Kolejno od południa (prawy górny róg) są to:


1. “Gród Laoghaire’a” (prawdopodobnie rytualne prehistoryczne koliste miejsce otoczone rowem wewnętrznym i wałem o łącznej średnicy ok. 130 m)

2. “Gród Królewski” (przypuszczalnie wielkie rytualne prehistoryczne owalne miejsce otoczone rowem wewnętrznym i wałem, o wymiarach ok. 310 na 210 m, zajmujące powierzchnię ok. 7 ha)

3. “Dom Cormaca” (prawdopodobnie wczesnośredniowieczne dwuwałowe grodzisko pierścieniowe o łącznej średnicy 73 m)

4. “Siedziba Królewska” (przypuszczalnie duży prehistoryczny kurhan pierścieniowy)

5. “Kurhan Zakładników” (neolityczny megalityczny mały grób korytarzowy z kamiennym kurhanem, przykrytym późniejszym ziemnym płaszczem zawierającym pochówki z epoki brązu, o średnicy 21 m i wysokości 3,5 m)

6. “Gród Synodów” (wielofazowe stanowisko archeologiczne zawierające prehistoryczny mały kurhan pierścieniowy, pozostałości prehistorycznych kolistych budowli drewnianych, prawdopodobnie rytualnych, ślady części kręgu z drewnianych słupów, przypuszczalnie rytualnego oraz czterowałowe grodzisko pierścieniowe datowane na lata 300 – 500 n.e. o łącznej średnicy 83 m)

7. “Sala uczt” (być może prehistoryczna ceremonialna aleja czy prehistoryczny kursus, składający się z dwóch wałów o długości 203 m i szerokości 30 m)

8. “Gród Gráinne” (duży prehistoryczny kurhan pierścieniowy o łącznej średnicy ok. 70 m, z trzema pobliskimi kurhanami i pięcioma kolistymi obiektami położonymi na północ)

9. “Opadające Rowy” (dwa duże prehistoryczne kurhany pierścieniowe – północny (o łącznej średnicy 80 m) i południowy (o łącznej średnicy 57 m) z dwoma małymi kurhanami pierścieniowymi, trzema małymi kopcami znajdującymi się pomiędzy nimi oraz ośmioma małymi kopcami wzniesionymi jeden za drugim na zachodnim grzbiecie wzgórza na południe od kurhanu południowego – grzbiet widoczny lepiej na ilustr. 2).


Copyright by toderen, 2009


Więcej szczegółowych informacji w artykule „Zabytki archeologiczne Wzgórza Tara”