http://archeologiawirlandii.wordpress.com odkrycia i zabytki archeologiczne w Irlandii Fri, 26 Feb 2010 16:41:15 +0000 pl hourly 1 http://wordpress.com/ http://s2.wp.com/i/buttonw-com.png http://archeologiawirlandii.wordpress.com http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/05/08/dublin-w-epoce-wikingow-ii-miasto/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/05/08/dublin-w-epoce-wikingow-ii-miasto/#comments Fri, 08 May 2009 15:06:56 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=423 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/05/08/dublin-w-epoce-wikingow-ii-miasto/feed/ 0 toderen Ilustr. 5. Schematyczny plan centrum Dublina z naniesionym planem średniowiecznego muru miejskiego, przedstawiający stanowiska archeologiczne przebadane wykopaliskowo w latach 1960 - 1986. Ilustr. 6. Plan pozostałości domu pierwszego typu odnalezionego w wikińskim Dublinie w pobliżu Temple Bar West. Widać wyraźnie rzędy szczątków kołków i słupków tworzących szkielety plecionkowych zewnętrznych ścian domu i wewnętrznych ścianek działowych oraz słupów podpierających dach. W środku znajdują się resztki paleniska i bocznych łoży z wyścielającą je słomą. Można dostrzec także wiele innych zachowanych szczątków materiałów organicznych. Ilustr. 7. Schematyczny plan pozostałości domu pierwszego typu odnalezionego w wikińskim Dublinie w pobliżu Fishamble Street oraz jego przypuszczalna rekonstrukcja. Pokazano także rodzaje podpór dachu i prawdopodobne rodzaje więźb i pokryć dachowych tego domu. Ilustr. 8. Przypuszczalna rekonstrukcja typowego wikińskiego domu pierwszego typu odkrytego w Dublinie przy Temple Bar West. Widać cztery wewnętrzne słupy podpierające dach, łoża na podwyższeniach oraz palenisko. Ilustr. 9. Przypuszczalna rekonstrukcja struktury zagłębionej odkrytej w pobliżu Temple Bar West. Można dostrzec kamienną podłogę i brak paleniska. We wnętrzu takich budynków musiało być chłodno i wilgotno. Ilustr. 10. Rękojeść miecza wikińskiego z cmentarzyska Islandbridge/Kilmainham. Szacunek, jaki Wikingowie okazywali mieczom widać w wyszukanych zdobieniach ich rękojeści. Miecz składa się z dwóch zasadniczych części: rękojeści (ang. hilt) i głowni (ang. blade). Rękojeść złożona jest z trzech podstawowych elementów: głowicy (ang. pommel), trzonu (ang. grip) i jelca (ang. lower guard, cross guard). Głownia ogólnie składa się z ostrza (krawędzi tnącej) (ang. edge), płazu (płaskiej części głowni) (ang. flat), zastawy (górnej części głowni) (ang. forte), sztychu (dolnej części głowni) (ang. foible), czubka (ang. point) oraz często ze zbrocza (struziny) (ang. fuller) (podłużnego rowka w środkowej części głowni, który obniżał wagę miecza przy zachowaniu takiej samej siły uderzenia czy pchnięcia, jaka występowałaby w przypadku głowni bez struziny). Miecze wczesnowikińskie posiadały dziwerowane (skuwane z kilku czy nawet kilkunastu rodzajów stali o różnej zawartości węgla) (ang. pattern-welded) głownie ze struzinami. Ilustr. 11. Akwarela namalowana przez Plunketta ok. 1847, przedstawiająca wybrane elementy uzbrojenia i ozdoby z cmentarzyska wikińskiego w Kilmainham (Dublin). Te piękne obrazy zostały przygotowane do katalogu ilustrującego kolekcję Royal Irish Academy. Uwagę zwracają różne rękojeści mieczy. Jeden z mieczy zgięto podczas rytuału znanego jako „zabijanie”. Do innych elementów uzbrojenia należy głowica topora i stożkowe umbo tarczy. Przedstawiono także inne przedmioty, takie jak szpile pierścieniowe (ang. ringed pin (ring pin, ring-headed pin) i owalne zapinki. Ilustr. 12. Metalowe przedmioty odkryte na stanowisku archeologicznym przy Exchange Street Upper / Parliament Street: dwie szpile pierścieniowe, sprzączka pasa ze stopu miedzi oraz podłużne narzędzie zakończone haczykiem, służące być może do tkania. Ilustr. 13. Fragment kości z rzeźbionym wzorem (ang. bone motif-piece) z warstwy pochodzącej z 12 w. ze stanowiska archeologicznego przy High Street. Wzór na tym kawałku kości został starannie wykończony. Być może używano tego fragmentu do odciskania w nim woskowych modeli, które służyły następnie do odlewania metalowych elementów zdobniczych. Splecione ze sobą w kształcie ósemki, silnie stylizowane i zdobione zawijasami przedstawienia zwierząt pochodzą z repertuaru motywów zdobniczych stylów artystycznych nazywanych Ringerike i Urnes. Wzór ten jest ściśle powiązany z motywem, którym ozdobiono boczne panele irlandzkiego metalowego relikiwiarza na psałterz znany jako Cathach. Relikwiarz ten datowano na podstawie inskrypcji na lata 1062 - 1094. Ilustr. 14. Jedna z kilku odkrytych w Irlandii srebrnych zapinek latawcowych (ang. kite brooch. Nazwa pochodzi od główki broszy w kształcie latawca, która jest przymocowana do szpili za pomocą łącznika na zawiasach), znaleziona w pobliżu Limerick. Wykonano ją przypuszczalnie w 1 połowie 10 w. w wikińskim Dublinie. Ilustr. 15. Kościane grzebienie jednostronne, pochodzące z 9/10 w., odkryte na stanowisku archeologicznym przy Exchange Street Upper / Parliament Street. Ilustr. 16. Skórzany but z Dublina. Zwraca uwagę prosty wzór jodełkowy zdobiący górną część buta. Buty wykonywano według ustalonych wzorów. Ilustr. 17. Kilka przedmiotów znalezionych w wikińskim Dublinie. Kolejno od lewego górnego rogu są to: drewniana figurka, bursztynowy paciorek, złoty pierścionek, dekoracyjny drewniany element zdobniczy przeznaczony do montażu (ang. mount) przedstawiający głowy dwóch zwierząt podobnych do kogutów z grzebieniami w rzeźbie pełnej (typowy dla dublińskiej szkoły rzeźbiarskiej), fragment importowanego zielonego porfiru, złota bransoleta naramienna, kamienny przedmiot. http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/02/16/dublin-w-epoce-wikingow-i-wstep-i-tlo-historyczne/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/02/16/dublin-w-epoce-wikingow-i-wstep-i-tlo-historyczne/#comments Mon, 16 Feb 2009 11:09:54 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=379 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/02/16/dublin-w-epoce-wikingow-i-wstep-i-tlo-historyczne/feed/ 0 toderen Ilustr. 1. „Sea Stallion from Glendalough”, największa na świecie replika wikińskiego okrętu wojennego „Skuldelev 2” o długości 30 m, znalezionego w 1962 na dnie morza w pobliżu wczesnośredniowiecznej stolicy królewskiej Roskilde w Danii, który został wybudowany w Irlandii około 1042, z drewna dębowego z Gór Wicklow w pobliżu Dublina. Ilustr. 2. Przypuszczalny schematyczny plan Dublina z około 8 w. przedstawiający dwie pre-wikińskie osady irlandzkie: Áth Cliath („Bród z gałęzi”) i Duiblinn („Czarny basen”). Po lewej widać bród na rzece Liffey (w celtyckim języku irlandzkim nazywanej Ruirthech - „Burzliwą”) i górującą nad nim osadę Áth Cliath ze skrzyżowaniem szlaków komunikacyjnych. Po prawej widać osadę Duiblinn usytuowaną nad płytkim basenem pływowym przy ujściu rzeczki Poddle do Liffey nazywanym „Czarnym basenem” (Linn Duib). Widać także ujście rzeki Liffey oraz rzeczki wpływające do niej od południa: Poddle i Steine. Ilustr. 3. Przypuszczalny schematyczny plan dzielnicy Islandbridge / Kilmainham w dzisiejszym Dublinie z około 9 w., przedstawiający dwa cmentarzyska wikińskie odkryte w 19 w. (groby oznaczone krzyżykami), rzekę Liffey z brodem, jej dopływ, rzeczkę Camac oraz szlaki komunikacyjne i ważne obiekty architektoniczne. Ilustr. 4. Przypuszczalny schematyczny plan Dublina z około 1170, przedstawiający miasto otoczone murem miejskim, położone na grzbiecie wzgórza w widłach rzeki Liffey i rzeczki Poddle (widać także port czy zbiornik pływowy przy ujściu rzeczki Poddle do Liffey nazywany „Czarnym basenem”) z katedrą i licznymi kościołami. Widać także miejsce zgromadzeń Wikingów (Thingmount), pobliskie kurhany grobowe i miejsce, w którym znajdował się wikiński tzw. Długi Kamień przy ujściu rzeki Steine. http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/02/03/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-ziemna-konstrukcja-liniowa-ang-linear-earthwork/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/02/03/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-ziemna-konstrukcja-liniowa-ang-linear-earthwork/#comments Tue, 03 Feb 2009 13:22:24 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=357 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/02/03/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-ziemna-konstrukcja-liniowa-ang-linear-earthwork/feed/ 0 toderen Ilustr. 1. Wał Offy na wzgórzu Llanfair w hrabstwie Shropshire, Anglia. Widać imponujący, dobrze zachowany zachodni wał i wschodni rów. Ilustr. 2. Schematyczny plan części tzw. Zabytku Światowego Dziedzictwa Kulturowego Stonehenge (ang. Stonehenge World Heritage Site) przedstawiający kursus w Stonehenge (opisany jako “The Cursus”), słynny krąg Stonehenge, krąg znany jako Woodhenge, przypuszczalną aleję ceremonialną z epoki brązu (opisaną jako “The Avenue”; najprawdopodobniej ziemną konstrukcję krzywoliniową (ang. curvilinear earthwork) oraz liczne tzw. długie (ang. long barrows) i koliste (ang. round barrows) kurhany grobowe. Ilustr. 3. Zdjęcie lotnicze części tzw. Zabytku Światowego Dziedzictwa Kulturowego Stonehenge. Widok od strony południowo-wschodniej. Widać krąg Stonehenge i kursus w Stonehenge (na zdjęciu na prawo od kręgu Stonehenge). Ilustr. 4. Odcinek Wału Offy w okolicy Clun,w hrabstwie Shropshire, Anglia. Widać dobrze zachowany zachodni wał i wschodni rów. http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/22/krotki-opis-zabytkow-archeologicznych-wzgorza-tara/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/22/krotki-opis-zabytkow-archeologicznych-wzgorza-tara/#comments Thu, 22 Jan 2009 18:15:43 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=331 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/22/krotki-opis-zabytkow-archeologicznych-wzgorza-tara/feed/ 0 toderen Ilustr. 1. Wzgórze Tara, Irlandia. Zdjęcie lotnicze, widok od północnego zachodu. Ponumerowano główne zabytki opisane w artykule. Ilustr. 2. Trójwymiarowy model Wzgórza Tara i zabytków archeologicznych, które się na nim znajdują, stworzony na podstawie szczegółowych pomiarów przeprowadzonych w terenie. Widok od strony północno-zachodniej. http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/20/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-kurhan-pierscieniowy-ang-ring-barrow-ring-cairn/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/20/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-kurhan-pierscieniowy-ang-ring-barrow-ring-cairn/#comments Tue, 20 Jan 2009 01:07:48 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=242 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/20/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-kurhan-pierscieniowy-ang-ring-barrow-ring-cairn/feed/ 0 toderen Il. 1 Il. 2. Schematyczny plan jednego z neolitycznych typowych kurhanów pierścieniowych znalezionych w Wielkiej Brytanii. Centralne pochówki znajdowały się w środku płaskiego obszaru otoczonego przez szeroki pierścieniowy wał z kamieni. Kolorem czarnym zaznaczono kamienie dwóch obstaw kamiennych i zewnętrznego kręgu kamiennego. Il. 3. Schematyczny plan i przekrój rekonstrukcji typowego grobu z kolistym kurhanem ziemnym z epoki brązu, pochodzącego z Wysp Brytyjskich, nazywanego kurhanem w kształcie odwróconej misy (kurhanem kopułowym) z rowem i zewnętrznym wałem (ang. bowl barrow with ditch and outer bank). Il. 4. Schematyczny plan i przekrój pozostałości kurhanu kopułowego z rowem i zewnętrznym wałem, którego rekonstrukcję przedstawiono na il. 3, po usunięciu humusu (wierzchniej warstwy ziemi zniszczonej przez orkę). Widać resztki centralnego grobu i otaczającego go rowu pierścieniowego. Il. 5. Schematyczny plan i przekrój pozostałości kurhanu kopułowego z rowem i wałem zewnętrznym, przykrywającego grób umieszczony w kurhanie na poziomie pierwotnej powierzchni ziemi, który został całkowicie zniszczony przez orkę. Stan po usunięciu warstwy ornej ziemi. Nie zachowały się, oprócz pierścieniowego rowu, żadne zabytki archeologiczne umożliwiające identyfikację i datowanie tego obiektu archeologicznego, który został określony ogólnie jako „rów pierścieniowy” (ang. ring ditch). http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/06/zabytki-archeologiczne-wzgorza-tara/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/06/zabytki-archeologiczne-wzgorza-tara/#comments Tue, 06 Jan 2009 23:47:59 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=176 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/06/zabytki-archeologiczne-wzgorza-tara/feed/ 0 toderen Ilustr. Wzgórze Tara, Irlandia. Zdjęcie lotnicze, widok od północnego zachodu. 1. “Gród Laoghaire'a” (prawdopodobnie rytualne prehistoryczne koliste miejsce otoczone rowem wewnętrznym i wałem o łącznej średnicy ok. 130 m) 2. “Gród Królewski” (przypuszczalnie wielkie rytualne prehistoryczne owalne miejsce otoczone rowem wewnętrznym i wałem, o wymiarach ok. 310 na 210 m, zajmujące powierzchnię ok. 7 ha) 3. “Dom Cormaca” (prawdopodobnie wczesnośredniowieczne dwuwałowe grodzisko pierścieniowe z 2 połowy I tys. n.e. o łącznej średnicy 73 m) 4. “Siedziba Królewska” (przypuszczalnie duży prehistoryczny kurhan pierścieniowy) 5. “Kurhan Zakładników” (neolityczny megalityczny mały grób korytarzowy z kamiennym kurhanem, przykrytym późniejszym ziemnym płaszczem zawierającym pochówki z epoki brązu, o średnicy 21 m i wysokości 3,5 m) 6. “Gród Synodów” (wielofazowe stanowisko archeologiczne zawierające prehistoryczny mały kurhan pierścieniowy, pozostałości prehistorycznych kolistych budowli drewnianych, prawdopodobnie rytualnych, ślady części kręgu z drewnianych słupów, przypuszczalnie rytualnego oraz czterowałowe grodzisko pierścieniowe datowane na lata 300 – 500 n.e. o łącznej średnicy 83 m) 7. “Sala uczt” (być może prehistoryczna ceremonialna aleja czy prehistoryczny kursus, składający się z dwóch wałów o długości 203 m i szerokości 30 m) 8. “Gród Gráinne” (duży prehistoryczny kurhan pierścieniowy o łącznej średnicy ok. 70 m, z trzema pobliskimi kurhanami i pięcioma kolistymi obiektami położonymi na północ) 9. “Opadające Rowy” (dwa duże prehistoryczne kurhany pierścieniowe - północny (o łącznej średnicy 80 m) i południowy (o łącznej średnicy 57 m) z dwoma małymi kurhanami pierścieniowymi i jedenastoma pobliskimi małymi kopcami). http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/03/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-miejsce-otoczone-konstrukcja-ang-enclosure/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/03/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-miejsce-otoczone-konstrukcja-ang-enclosure/#comments Sat, 03 Jan 2009 23:42:23 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=135 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2009/01/03/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-miejsce-otoczone-konstrukcja-ang-enclosure/feed/ 0 toderen Ilustr. Wzgórze Tara, Irlandia. Zdjęcie lotnicze wierzchołka wzgórza, widok od strony północnej. Widać Ráith na Ri czyli tzw. „Gród Królewski” - wielkie, przypuszczalnie późnoprehistoryczne, miejsce na wierzchołku wzgórza otoczone owalnym wałem i rowem wewnętrznym, o pow. ok. 7 ha, służące prawdopodobnie celom religijnym. Wewnątrz „Grodu Królewskiego” widać tzw. „Kurhan Zakładników”, neolityczny megalityczny grób kurhanowy, datowany na ok. 3000 p.n.e., z licznymi pochówkami z nadbudowanego ziemnego płaszcza kurhanu z epoki brązu, z przełomu 3 i 2 tysiąclecia p.n.e. (u dołu ilustracji) oraz dwie połączone ze sobą konstrukcje - tzw. „Siedzibę Królewską” (prawdopodobnie prehistoryczny pierścieniowy kurhan grobowy, po prawej) i tzw. „Dom Cormaca” (prawdopodobnie grodzisko pierścieniowe z 1 tys. n.e., po lewej). http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/30/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-grodzisko-pierscieniowe-ang-ringfort/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/30/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-grodzisko-pierscieniowe-ang-ringfort/#comments Tue, 30 Dec 2008 22:21:00 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=103 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/30/slownik-archeologii-wysp-brytyjskich-grodzisko-pierscieniowe-ang-ringfort/feed/ 0 toderen tzw. “Domem Cormaca” - przypuszczalnie grodziskiem pierścieniowym z 1 tysiąclecia n.e. - niżej położoną kolistą strukturą połączoną z tzw. “Siedzibą Królewską”, prawdopodobnie prehistorycznym pierścieniowym kurhanem grobowym (fot. Irish Government's Office of Public Works) http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/12/krotki-wstep-do-archeologii-irlandii/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/12/krotki-wstep-do-archeologii-irlandii/#comments Fri, 12 Dec 2008 18:29:18 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=40 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/12/krotki-wstep-do-archeologii-irlandii/feed/ 0 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/08/archeologia-krag-w-lismullin-lismullin-henge/ http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/08/archeologia-krag-w-lismullin-lismullin-henge/#comments Mon, 08 Dec 2008 17:38:48 +0000 toderen http://archeologiawirlandii.wordpress.com/?p=4 ]]> http://archeologiawirlandii.wordpress.com/2008/12/08/archeologia-krag-w-lismullin-lismullin-henge/feed/ 0 toderen Ilustr. 1. Zdjęcie lotnicze stanowiska archeologicznego Lismullin 1, widok od strony północno-zachodniej. Widać granice pasa autostradowego. Krąg w Lismullin znajdował się w naturalnym zagłębieniu, które tworzyło środek wzniesienia górującego nad doliną rzeki Gabhra (obszar na drugim planie przykryty niebieskimi pasami folii ochronnej w pasie autostradowym i teren z nim sąsiadujący, położony poza granicą stanowiska w kierunku południowo-zachodnim). Na pierwszym planie dolina rzeki Gabhra i baza archeologiczna. W głębi, na trzecim planie, grodzisko Rath Lugh (wzgórze częściowo porośnięte drzewami za hałdą wierzchniej warstwy ziemi ze stanowiska). Kwiecień 2007. Ilustr. 2. Zdjęcie lotnicze stanowiska archeologicznego Lismullin 1, widok od strony wschodniej. Krąg w Lismullin znajdował się w środku naturalnego amfiteatru, który tworzył środek wzniesienia górującego nad doliną rzeki Gabhra (obszar przykryty niebieskimi pasami folii ochronnej w pasie autostradowym i teren z nim sąsiadujący, położony poza granicą stanowiska w kierunku południowo-zachodnim). Na drugim planie dolina rzeki Gabhra i baza archeologiczna. Kwiecień 2007. il. 3 Ilustr. 4. Krąg w Lismullin. Archeolodzy oczyszczają fragment powierzchni stanowiska z pozostałościami kręgu, aby przygotować krąg do wykopalisk. Widać dołki posłupkowe z pierwszego (zewnętrznego) pierścienia i drugiego (wewnętrznego) pierścienia kręgu zewnętrznego (ciemniejsze małe koliste plamki oznaczone chorągiewkami z biało-czerwonej taśmy) w pobliżu wejścia wschodniego . Widać także pasy niebieskiej folii ochronnej, którą przykryto krąg przed wykopaliskami. Zdjęcie zrobiono patrząc w kierunku północnym. Kwiecień 2007. il. 5 Ilustr. 6. Topografia stanowiska Lismullin 1 i jego otoczenia, z naniesionymi granicami pasa autostradowego, stanowiska oraz planem kręgu w Lismullin. Widać wzniesienie górujące nad doliną rzeki Gabhra (dolina rzeki po stronie zachodniej; po lewej) z naturalnie zagłębionym środkiem w kształcie amfiteatru, w którym zbudowano krąg w Lismullin (zaznaczono podwójny krąg zewnętrzny i krąg wewnętrzny, wejście wschodnie i aleję wejściową). Ilustr. 7. Krąg w Lismullin w środku naturalnego amfiteatru, ciemniejszy obszar z wyraźnym zaciemnieniem w środku, gdzie znajdował się krąg wewnętrzny; stan przed wykopaliskami. Widać granicę pasa autostradowego, za którą znajdują się nienaruszone pozostałości kręgu. Widok od strony północnej, na drugim planie dolina rzeki Gabhra. Kwiecień 2007. Ilustr. 8. Krąg w Lismullin. Archeolodzy wykopują i dokumentują dołki posłupkowe z dwóch pierścieni kręgu zewnętrznego w pobliżu wejścia wschodniego (część północno-wschodnia). Na pierwszym planie widać przekrój przez dwa dołki posłupkowe z dwóch pierścieni (zewnętrznego i wewnętrznego) kręgu zewnętrznego. Wrzesień 2007. Ilustr. 9. Zdjęcie lotnicze stanowiska Lismullin 1, widok od strony zachodniej. Widać doskonale naturalny amfiteatr tworzący środek wzgórza na krawędzi doliny rzeki Gabhra, w którym zbudowano krąg w Lismullin (przykryty częściowo niebieską folią). Kwiecień 2007.